در روزهای اخیر رایزنیهای هیأتهای مذاکرهکننده ایران و گروه ۱+۴ در وین در سطوح مختلف ادامه دارد، آنها به بحث و گفتوگو در خصوص ۲ حوزه رفع تحریمها و مسایل هستهای میپردازند و دیدارهایی نیز به صورت ۲ و چندجانبه میان هیأت مذاکرهکننده ایران با اعضای ۱+۴ برگزار میشود. این رایزنیهای به احتمال زیاد آغازی برای احیای موفقیت آمیز توافق هستهای باشد که آمریکا آن را ترک کرد. یک مانع بسیار مهم در مسیر مذاکرات، عدم اعتماد میان ۲ کشور است. بررسی روزنامهها، تارنماها و خبرگزاریهای داخلی نشان میدهد که رسانههای داخلی به بررسی جنبه های مختلف برجام پرداخته اند.
رسانههای اصلاحطلب
نفوذ منطقهای ایران در گرو احیای برجام
روزنامه آرمان ملی یادداشتی به قلم عبدالمحمد طاهری تحلیلگر مسائل غرب آسیا منتشر کرد و نوشت:
به دلیل مناقشه ای که اکنون بین ایران با طرف های اروپایی و ایالات متحده آمریکا پیرامون فعالیتهای هستهای وجود دارد، سبب شده است که بازیگران منطقه ای و به خصوص همسایگان نیز از فضای کنونی بیشترین بهره برداری را در راستای افزایش نفوذ خود در منطقه داشته باشند. نمونه بارز آن قطر و ترکیه پیرامون صلح افغانستان. لذا باید عنوان کرد که کاهش یا افزایش نفوذ منطقهای ایران در گرو احیای برجام است. نفوذ ایران به گونه ای است که هیچ کس نمیتواند آن را از معادلات منطقهای حذف کند. باید به موازات پیگیری تلاشهای دیپلماتیک به منظور احیای برجام، تحرکات منطقهای خود را هم افزایش دهیم. یعنی مشخصا در پرونده افغانستان انجام سفرهای دیپلماتیک، پیگیری مراودات، گفت وگو و مذاکره دستگاه سیاست خارجی کشورمان با دولت افغانستان و همچنین نیروهای طالبان میتواند نقش، نفوذ و جایگاه ایران را در آینده این کشور افزایش دهد. این مسئله تا حد زیادی میتواند نقیصه و کم کاری ما را به دلیل تداوم مناقشه برجامی پر کند. واقعیت آن است که افغانستان از ابعاد گوناگون به مشارکت ایران در ترسیم آینده خود نیازمند است.
مذاکرات وین، اولین گام برای احیای برجام است
خبرگزاری ایلنا به گفت وگو با کارل کالتنتالر استاد علوم سیاسی مدیر مرکز تحقیقات اطلاعات و امنیت دانشگاه اکران پرداخت و نوشت: با توجه به خواستههای دولت بایدن و آنچه رهبران ایران میخواهند، تا حدودی احتمال دارد که توافق هستهای احیا شود. برای من، این یعنی کمی بیش از ۵۰٪ احتمال احیای توافق. طیف وسیعی از کشورها در خاورمیانه که نمیخواهند این توافق دوباره احیا شود، مخالفت داخلی با توافق در ایالات متحده، بیاعتمادی رهبری ایران به آمریکا، همه میتوانند در این زمینه نقش داشته باشند و احیای توافق را دشوار کنند؛ به همین دلیل گفتن اینکه حتما توافق احیا خواهد شد غیرواقعی است. از جانب برخی از بازیگران، برای زنده نگه داشتن توافق هستهای عزم و اراده وجود دارد و دیگران نیز به همان اندازه برای جلوگیری از توافق تصمیم و اراده دارند. واضح است که رهبران ایران و ایالات متحده مهمترین طرفها هستند؛ باید دید در سیاست آمریکا چه اتفاقی میافتد؛ اگر مذاکرات بیش از ۳سال طول بکشد و دولت جدید در ایالات متحده سر کار بیاید و بگوید نمیخواهد دوباره وارد توافق شود؟ این همین عدم اطمینان و اعتماد به ایالات متحده است. مجاب کردم رهبران ایران برای اعتماد به آمریکا آن هم زمانی که اقتصاد ایران دچار مشکل شده، بسیار سخت است.
مذاکرات فرسایشی و قدرت
روزنامه شرق یادداشتی به قلم کیومرث اشتریان منتشر کرد و نوشت: نظریه بازیها این آموزه را دارد که در بحرانهای بینالمللی هرچه شمار بازیگران و گستره موضوعات مورد مناقشه بیشتر باشد، دستیابی به توافق سختتر و بلکه امکانناپذیر میشود. گفتوگوهای برجامی ایران و شش قدرت جهانی از این سنخ است و براساس نظریه بازیها چشمانداز دستیابی به توافق بسیار مبهم است. هریک از این کشورها، خواستهها و مطالباتی دارند و سعی میکنند که از این نمد برای خود کلاهی به دست بیاورند. از سوی دیگر، عربستان و اسرائیل و دیگران در پی مداخلهاند و عملا دامنه این مناقشه فراتر از ایران و آمریکا رفته؛ بلکه عملا تبدیل به یک موضوع فرامنطقهای و شبهجهانی شده است. از حیث موضوع نیز آمریکا و اروپا در پی آناند که فراتر از مناقشه هستهای به قدرت موشکی ایران و مناقشه پایانناپذیر حقوق بشر بپردازند. نتیجه سخن ساده است؛ هر کشوری که در پی افزایش بازیگران و تکثر موضوعات باشد، عملا نمیخواهد این توافق به سرانجام برسد؛ بلکه در پی کشدارکردن موضوع است. در کشدارکردن موضوع هم که تقریبا همه کشورهای طرف ما منتفع میشوند؛ هریک به گونهای. از سوی دیگر، مطالعات فرهنگ سیاسی آمریکایی به ما نکته مهمی را نشان میدهد: به قول یکی از پژوهشگران این حوزه، فرهنگ سیاسی آمریکا چنان است که منظورش از همکاری بینالمللی این است که کشورها به پروژههای آمریکایی بپیوندند و با موضوعات مدنظر آنان همکاری کنند. اما این سخنان به معنای آن نیست که باید میز مذاکره را ترک کرد یا اینکه به مذاکرهکنندگان ایرانی ناسزا گفت.
برجام جدید
روزنامه همدلی در گزارشی به آخرین تحولات برجام پرداخت و نوشت: آخرین دور از نشستهای برجامی کمیسیون مشترک، روز گذشته در وین پایان پذیرفت، مذاکراتی که به گفته سرپرست تیم ایرانی، به مرحلهای رسیده است که از این پس طرفها میتوانند برای نوشتن یک متن مشترک شروع به کار کنند. این در شرایطی است که این روزها فراز و فرودهای برنامههای هستهای ایران در یکی از مقاطع حساس خود قرار گرفته است. ادامه نشستهای کمیسیون مشترک طرفهای برجام، اقدام خرابکارانه در سایت غنیسازی نطنز، متهم شدن رژیم صهیونیستی در حمله به کشتیهای ایرانی شهرکرد و ساویز پس از ترور شهید فخریزاده و همچنین رویکردهای متناقض آمریکا در برابر مذاکرات هستهای، تنها نمونهای از چالشهایی است که در مسیر جان گرفتن دوباره معاهده برجام قرار گرفتهاند.
به هر روی در شرایطی که سخنگوی سازمان انرژی اتمی به علت سقوط از ارتفاع در سایت غنیسازی نطنز، در استراحت مطلق به سر میبرد، روز گذشته رسانهها در غیبت او خبر از معرفی عامل اصلی خرابکاری در این پایگاه هستهای را منتشر کردند. بر اساس این گزارشها، وزارت اطلاعات، شخصی به نام رضا کریمی را به عامل اقدام خرابکارانه در سایت هستهای نطنز معرفی کرده و اعلام کرده است که او قبل از حادثه نطنز به خارج از کشور متواری شده است. این در شرایطی است که روز گذشته و در قلب اروپا، نشست مشترک معاونان و وزیران خارجه ایران و ۱+۴ برگزار شد؛ نشستی که درباره چشمانداز بازگشت آمریکا به برجام و چگونگی اطمینان یافتن از اجرای کامل و موثر برجام توسط تمامی طرفهای برجام و نیز چگونگی ادامه مسیر انجام شده بود. در این جلسه حاضرین، به بررسی روند گفتوگوها در روزهای گذشته پرداخته و گزارش گروههای کارشناسی در خصوص حوزههای تحریم و هستهای را دریافت کردند. همچنین در این نشست مقرر شد گفتوگوهای دو و چندجانبه و همچنین رایزنیهای فنی در روزهای آینده ادامه یافته و در صورت نیاز کمیسیون مشترک بار دیگر تشکیل جلسه دهد.
غنیسازی۶۰ درصد پیامهای سیاسی مهمی داشت
خبرگزاری ایسنا به بازتاب سخنان محمد باقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی پرداخت و آورد: دشمنان ایران انتظار داشتند با اقدامات تروریستی فعالیت هسته ای ایران متوقف و یا کند شود، اما این غنی سازی به دشمنان ما ثابت کرد صنعت هسته ای ایران بومی شده است و هیچ کس نمی تواند مانع پیشرفت ایران اسلامی شود… در پایان هفته گذشته باری دیگر جوانان دانشمند و خداباور ایرانی مجاهدتی کردند که مایه افتخار ایران عزیز شد، رسیدن به محصول اورانیوم به غنای ۶۰ درصد اتفاقی دوران ساز و قدرت آفرین از لحاظ علمی و فناوری بود که پیام های سیاسی مهمی نیز به همراه داشت، دشمنان مردم ایران به فعالیت های تروریستی علیه صنعت هسته ای دل بسته بودند و انتظار داشتند که با اقدامات تروریستی فعالیت هسته ای ایران متوقف و یا بسیار کند شود. غنی سازی ۶۰ درصدی اورانیوم در چارچوب ماده ۱ قانون اقدام راهبردی آن هم در مدت زمانی بسیار کوتاه نشان داد که فاصله زمانی میان تصمیم گیری و اقدام در صنعت هسته ای کشورمان با همت جوانان دانشمند ایرانی به کمترین میزان رسیده است، میتوان گفت که امروز ما هر آنچه را اراده کنیم با لطف خداوند متعال در مدت زمان کوتاهی به آن دست خواهیم یافت.
تیم مذاکره کننده نباید مذاکرات را فرسایشی کند
خبرگزاری ایلنا به بازتاب سخنان محمدتقی نقدعلی نماینده مردم خمینی شهر در مجلس پرداخت و نوشت: تیم مذاکره کننده نیاز به مذاکرات فرسایشی ندارد و باید تمامی تحریم ها لغو و سپس ادامه کار پیگیری شود. این همه تفصیل و فرسایش مقابل سیاست های قطعی نظام هیچ وجهه و توجیهی ندارد.
رسانههای اصولگرا
مصوبات مذاکرات هستهای در وین بدون تصویب مجلس وجاهت قانونی ندارد
خبرگزاری فارس به بازتاب سخنان حجتالاسلام علیرضا سلیمی عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی پرداخت و نوشت: قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم، راستی آزمایی را در حوزه لغو تحریمها به مجلس سپرده است لذا بحثهایی که در وین و در قالب مذاکرات مطرح است، که برخی از تحریمها برداشته شود و برخی نیز برداشته نشود، خلاف قانون و خلاف سیاستهای اعلامی مقام معظم رهبری است. کلیه تصمیماتی که در وین اتخاذ میشود، براساس اصول ۷۷ و ۱۲۵ قانون اساسی، باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد. تصمیمات هیات ایرانی در مذاکرات وین بدون تصویب در مجلس وجاهت قانونی نخواهد داشت.
بحث انحرافی تحریمهای ترامپ در وین
خبرگزاری فارس، یادداشتی به قلم سیدیاسر جبرائیلی رییس مرکز ارزیابی تحقق سیاستهای کلی نظام منتشر کرد و نوشت: یک بحث انحرافی در مذاکرات وین وجود دارد و آن اینکه آمریکا تحریمهای دوره ترامپ را بردارد و به وضعیت برجام بازگردد یا خیر، بخشی از تحریمهای دوره ترامپ حفظ شود. این بحث از این رو انحرافی است که حتی اگر آمریکا همه تحریمهای دوره ترامپ را لغو کند و به وضعیت برجام بازگردد، به معنی لغو تحریمهای وعده داده شده در برجام نیست و نباید متضمن بازگشت ایران به تعهدات برجامیاش باشد. آنچه ملاک ایران برای بازگشت به تعهدات خود خواهد بود، راستیآزمایی اجرایی شدن تعهدات اروپا و آمریکا در بندهای ۱۸ تا ۳۳ و ضمیمه دوم برجام است. به صورت کلی، طبق تعهدات تحریمی آمریکا و اروپا، اشخاص حقیقی/حقوقی مندرج در پیوستهای یک و سه از ضمیمه دوم برجام باید از فهرست تحریمی آمریکا و اروپا حذف شوند و هر گونه محدودیت مربوط به نقل و انتقالات مالی، فعالیتهای بانکی، صنعت نفت و گاز و پتروشیمی و خدمات مرتبط، صنعت کشتیرانی، بیمه، تجارت فلزات پایه و گرانبها، صنعت خودرو، هواپیمای مسافربری و قطعات مربوطه و… از پیش پای ایران برداشته شود.
تمام تحریمها باید یک جا لغو شود
خبرگزاری مهر به بازتاب گزارش تیویپرس پرداخت و نوشت: «یک منبع آگاه گفت: جمهوری اسلامی ایران تقسیم تحریم ها به قابل رفع، قابل مذاکره و غیرقابل رفع را قبول ندارد / تمام تحریم ها باید یک جا لغو شود. برخی رسانههای غربی دیروز گزارش دادند آمریکا قصد ندارد همه تحریمها را لغو کند. بر اساس این گزارش ها تحریمهایی هم که آمریکا قصد برداشتن آنها را دارد تنها پس از امتیازات اضافه ای که تهران باید بدهد، برداشته می شود. یک منبع موثق مطلع از روند مذاکرات وین امروز در گفت و گو با پرس تی وی تفکیک تحریمها به سه دسته قابل رفع، قابل مذاکره و غیر قابل رفع را رد کرد و گفت: مطابق سیاست قطعی نظام، تمام تحریمها اعم از تحریمهای موسوم به برجامی، تحریمهای دوره ترامپ ذیل هر عنوانی و تحریمهای دوره اوباما که پس از اجرایی شدن برجام وضع شده، باید لغو شود و پس از راستی آزمایی در مدت زمان معقول، ایران آماده توقف اقدامات جبرانی خواهد بود. این منبع مطلع به پرس تی وی گفت: همانگونه که رئیس جمهور در دیدار با وزیر خارجه روسیه بر ضرورت بازگشت به توافق ۲۰۱۵ تاکید کردند، هر تحریمی که از سال ۲۰۱۵ به بعد، پس از اجرایی شدن برجام وضع شده؛ از جمله دو تحریم موسوم به ISA و Visa Program هم باید لغو شوند.
اتحادیه اروپا: بازگشت آمریکا به برجام هدف مشترک ما است
پایگاه خبری افکارنیوز در گزارشی به رصد واکنش اتحادیه اروپا در مقابله مذاکرات اخیر برجام پرداخت و نوشت: «انریکه مورا» معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی بازگشت و تعهد آمریکا به توافق هستهای را هدف مشترک تمام طرفها در مذاکرات برجام عنوان کرد. «پیشرفت در مذاکرات برجامی به آسانی بهدست نیامده است. اکنون به کارهای جزئی بیشتری نیاز است. اما کلید موفقیت ما این است که همه طرفها خواستار بازگشت آمریکا به برجام و پایبندی این کشور به توافق هستهای هستند.»
مراقب بدعهدی ها باشید
روزنامه حمایت در یادداشتی به قلم پرویز سروری منتشر کرد و نوشت: جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا در آخرین اظهارنظر درباره برجام با ادعای اینکه غنیسازی ۶۰ درصدی ایران برخلاف توافق هستهای است، در اظهارنظری که حاکی از خوشحالی او از ادامه مذاکرات میان تهران و طرف برجامی است گفت: «از اینکه تهران به مذاکراتی ادامه میدهد که اجازه میدهد آمریکا به برنامه جامع اقدام مشترک بازگردد، خرسند هستیم»! «جن ساکی»، سخنگوی کاخ سفید نیز سهشنبه هفته گذشته پس از اعلام خبر آغاز غنیسازی در این سطح از سوی ایران در سخنانی که سیاست و صدای مشترک واشنگتن علیه ایران را نشان میداد گفت: «آمریکا همچنان بر این باور است که روند دیپلماتیک تنها مسیر روبهجلو است و گفتگوها هرچند که بهصورت غیرمستقیم باشد بهترین راه برای رسیدن به یکراه حل است.» با در نظر گرفتن اظهارنظر مقامات اروپایی که در همین راستا بیانشده، به نظر میرسد که مواضع اعلامی و اعمالی آمریکا و غرب بر ادامه مذاکره و «فرسایشی» کردن آن، دستکم تا زمان انتخابات پیش رو متمرکزشده و امیدوارند از این طریق بتوانند سیاستهای خود را یکبار دیگر به بهانه گفتگوهای برجامی دیکته کنند. این نکتهای است که رهبر معظم انقلاب، هفته گذشته نسبت به آن هشدار داده و فرمودند: «باید مراقبت بشود که مذاکره فرسایشی نباید بشود؛ نباید جوری باشد که طرفها بخواهند همینطور مدام این مذاکره را کش بدهند که این برای کشور ضرر دارد… اینکه آمریکاییها دائم اسم مذاکره را میآورند و مذاکره مستقیم با ایران را ما حاضریم و مانند این حرفها، اینجور نیست که آمریکا بخواهد مذاکره کند تا اینکه یک حرف حقی را قبول کند؛ نه، میخواهد مذاکره کند تا یک حرف باطلی را تحمیل کند!… بنابراین پیشنهادهایی هم که میکنند، غالباً پیشنهادهای متکبرانه و تحقیرآمیزی است که حتی قابل نگاه کردن نیست.
ثبت دیدگاه