افزونه جلالی را نصب کنید. 23 ذو الحجة 1442 Sunday, 1 August , 2021 ساعت ×
پیشتازی کشاورزان مناطق کم بارش در مدیریت مصرف آب
۰۳ تیر ۱۴۰۰ - ۶:۱۷
شناسه : 103202
0

تهران-«بازتاب خبر»- روزنامه ایران در گزارشی نوشت: امسال در بیش از ۹۷ درصد از مساحت کشور بویژه در استان‌های شرقی و جنوبی، میزان بارش نسبت به سال زراعی قبل و میانگین بلند مدت کاهش معناداری داشته شده است.

روزنامه ایران پنجشنبه سوم تیر در گفت وگو با کارشناسان آورده است: این مسأله نه تنها به کشت دیم (که از آب باران آبیاری می‌شود)، آسیب جدی وارد شود بلکه اراضی آبی کشاورزی نیز که با چاه‌ها، قنوات و آب ذخیره شده پشت سدها سیراب می‌شوند دچار کمبود آب شوند. در چنین شرایطی قطعاً مدیریت مصرف آب کشاورزی و مصرف بهینه آب می‌تواند به تثبیت تولید در این بخش کمک کند و این امر میسر نیست مگر اینکه کشاورزان در استان‌های دور و نزدیک از قبل گام‌هایی را در این زمینه برداشته باشند. در حال حاضر کشاورزان ما به ازای یک متر مکعب آب تنها ۴۵۰ گرم محصول خشک کشاورزی تولید می‌کنند که رقم خوبی برای سال کم آبی مانند امسال نیست.

«رضا سرافرازی» مدیر کل دفتر امور آب وزارت جهاد کشاورزی می‌گوید: کشاورزان استان‌های خشک کشور مانند یزد، اصفهان، «بازتاب خبر»، خراسان جنوبی و خراسان رضوی که عمدتاً با محدودیت آب مواجه بوده‌اند زودتر از دیگر استان‌ها خود را برای مقابله با خشکسالی سازگار کرده‌اند و بهتر توانسته‌اند در مدیریت مصرف آب کشاورزی موفق باشند. در واقع این استان‌ها مانند افرادی هستند که همیشه به زندگی با حقوق ثابت و اندک و محدودیت‌های آن عادت دارند ولی استان‌های پر آبی مانند گیلان و مازندران که همیشه منابع آب در دسترس شان بوده قطعاً طول می‌کشد تا خود را برای زندگی در شرایط کم آبی آماده کنند. وی می‌افزاید: در سال زراعی جاری در همه نقاط کشور بجز در نقاطی از استان تهران با کمبود قابل توجه بارش روبه‌رو بودیم و این مسأله موجب آسیب جدی به کشت دیم در سراسر کشور از جمله گندم دیم شده است.

کمبود بارش و پراکنش نامناسب باران در اراضی کشت دیم گندم در جاهایی هم که صددرصد محصول را از بین نبرده موجب شده عملاً برداشت صرفه اقتصادی نداشته باشد و متأسفانه با شرایطی مواجه هستیم که باید برای تأمین نیاز به گندم اقدام به واردات این محصول استراتژیک کنیم. به گفته وی این تغییر اقلیم مختص امسال نیست و قطعاً در سال‌های آتی هم وجود خواهد داشت. وی با اشاره به اینکه در حال حاضر از ۸.۵ میلیون هکتار اراضی آبی کشاورزی ۲میلیون و ۱۳۰ هزار هکتار آن به تجهیزات نوین آبیاری تجهیز شده است، تأکید می‌کند: واقعیت این است که استفاده از شیوه‌های نوین آبیاری می‌تواند مصرف آب را کاهش دهد ولی ما را به مدیریت مصرف آب نمی‌رساند.

ما اگر می‌خواهیم به تولید پایدار در شرایط خشکسالی برسیم چاره‌ای جز کنترل مصرف نداریم و به‌نظر من در شرایط فعلی تنها راهکار ما برای مصرف بهینه و مدیریت آب در بخش کشاورزی این است که از کنتورهای هوشمند برای تحویل آب به کشاورزان بهره ببریم.

ما اگر حتی زمینی را مجهز به سیستم آبیاری نوین کنیم و از سوی دیگر هر چقدر کشاورز آب بخواهد به زمین او تحویل بدهیم قطعاً در مدیریت مصرف آب موفق عمل نکرده‌ایم . استان یزد به‌دلیل شوری آب و کیفیت پائین آن امکان توسعه تجهیزات آبیاری در حدی را که ما می‌خواهیم، ندارد ولی می‌بینیم که این استان به‌دلیل درک درست کشاورزان از شرایط خشکسالی و لمس کم آبی نهایت صرفه‌جویی در مصرف آب کشاورزی را دارد.

سرافرازی خاطرنشان می‌کند که واقعیت این است که خشکسالی فراگیر شده است و با اعتبارات محدود دولتی نمی‌توانیم کارهای شاخصی را که در ذهن داریم برای مدیریت مصرف آب انجام دهیم و لازم است دولت با عزم بیشتری وارد این بخش شود و اولویت دارترین اقدام هم می‌تواند تحویل آب کنترل شده به کشاورزان باشد. در حال حاضر کشاورزان ما با مصرف یک متر مکعب آب تنها ۴۵۰ گرم ماده خشک تولید می‌کنند در صورتی که باید این میزان را به ۲کیلوگرم افزایش دهیم. البته این رقم از چند سال گذشته از ۹/. کیلوگرم به ۱.۴ کیلوگرم رسیده است.

مدیر امور آب وزارت کشاورزی تصریح می‌کند: باید تمام تلاش خود را انجام دهیم تا توسعه سطح زیر کشت نه تنها در اراضی باغی بلکه در اراضی زراعی اتفاق نیفتد. از سوی دیگر به‌سمت افزایش بهره‌وری بویژه در استان‌های غربی و شمالی که پیش از این با محدودیت منابع آبی کمتری روبه‌رو بوده‌اند برویم. و در آخر از توسعه کشت گلخانه غافل نشویم. اغلب مزارع خراسان رضوی کم آبیاری می‌شود. خراسان رضوی یکی از استان‌هایی است که در سال‌های گذشته با کمبود شدید آب برای بخش کشاورزی روبه‌رو بوده اما اقدامات انجام شده و همکاری خوب کشاورزان موجب شده این استان عملکرد خوبی در مدیریت منابع آب داشته باشد.

«جعفر جوادی» مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی به «ایران» می‌گوید: مجموع سطح اراضی زراعی و باغی آبی این استان حدود ۷۰۵ هزار هکتار است اما به‌خاطر محدودیت منابع آب اغلب مزارع در شرایط کم آبیاری کشت می‌شوند.

وی تصریح می‌کند: آب موجود و در دسترس بخش کشاورزی استان حدود چهار میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب است. به‌گفته وی مطالعات طرح جامع بهره‌وری آب استان توسط کارشناسان مرکز تحقیقات کشاورزی استان از سال ۹۶ آغاز شده است و بهره‌وری آب محصولات کشاورزی استان به تفکیک محصولات زراعی و باغی محاسبه شده است. در این طرح ۱۴برنامه و ۶۴ زیر برنامه در راستای بهینه‌سازی مصرف آب و افزایش بهره‌وری تدوین شده است. این عدد در سال شروع برنامه ۱.۱۶ کیلوگرم برمتر مکعب بوده که طی برنامه ۱۰ ساله تا ۱۴۰۵ به ۱.۸۸ کیلوگرم بر مترمکعب افزایش می‌یابد.  اجرای سامانه‌های نوین آبیاری، اجرای خطوط انتقال آب، به زراعی محصولات زراعی و باغی، احداث گلخانه‌ها، پوشش دار کردن باغ‌ها و آموزش بهره برداران از جمله برنامه‌های بهینه‌سازی مصرف آب است.

وی می‌افزاید: دراستان خراسان رضوی منابع آبی استان عمدتاً چاه‌های عمیق است. در واقع ۸۷ درصد منابع آبی استان از آب های زیر زمینی و مابقی از آب های سطحی شامل رودخانه ها و چشمه‌ها تأمین می‌شود. از ابتدای شروع طرح توسعه سازه‌های نوین تاکنون بالغ بر ۱۸۱ هزارهکتار از اراضی استان تحت پوشش قرار گرفته است.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان «بازتاب خبر»ی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.